Çatı eğimi kaç olmalı sorusunun her çatıya uyan tek bir cevabı yoktur: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (2017) eğimi bir sayıya bağlamaz, ilgili idarenin onayına bırakır. İdare eğimi kullanılacak çatı malzemesini, yörenin mimarisini ve iklimi dikkate alarak onaylar; eğim saçak ucundan hesaplanır ve mahya yüksekliği 5,00 metreyi geçemez. Kumlu metal kiremit çatılarda eğimi keşifte, bölgenin kar yükü ve rüzgâr koşullarıyla birlikte değerlendiriyoruz.
Çatı eğimi yüzde ve derece olarak nasıl hesaplanır?
Çatı eğimi, saçak ucundan mahyaya olan yüksekliğin aynı aralıktaki yatay mesafeye bölünüp 100 ile çarpılmasıyla yüzde olarak bulunur. Saçaktan mahyaya yatay mesafesi 5 metre, yüksekliği 1,65 metre olan bir çatının eğimi %33’tür. Dereceye çevirmek için bu oranın ters tanjantı (arctan) alınır; %33 eğim yaklaşık 18,26 dereceye karşılık gelir.
Yüzde ile derece aynı şey değildir: %45 eğim 45 derece değil, yaklaşık 24 derecedir. Aşağıda sık sorulan eğimlerin derece karşılığı, 5 metrelik yatay mesafede verdikleri yükseklik ve eğimli çatı yüzeyinin taban alanından kaç kat büyük olduğu yer alıyor.
| Eğim (%) | Açı (derece) | 5 m yatay mesafede yükseklik | Eğimli yüzey / taban alanı |
|---|---|---|---|
| %20 | 11,3° | 1,00 m | 1,02 |
| %30 | 16,7° | 1,50 m | 1,04 |
| %33 | 18,3° | 1,65 m | 1,05 |
| %45 | 24,2° | 2,25 m | 1,10 |
| %50 | 26,6° | 2,50 m | 1,12 |
| %57,7 | 30,0° | 2,89 m | 1,15 |
| %70 | 35,0° | 3,50 m | 1,22 |
Yüksek eğim mahyayı da yükseltir. Saçaktan mahyaya 5 metre yatay mesafesi olan bir çatıda %70 eğim, 3,50 metrelik bir yükseklik verir; yönetmelik ise mahya yüksekliğini 5,00 metreyle sınırlar.
Yönetmelik çatı eğimi için hangi kuralları koyar?
Ulusal kural eğimi tek bir sayıya bağlamaz. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 40. maddesine göre çatı eğimi, kullanılacak çatı malzemesi, yörenin mimari özelliği ve iklim şartları dikkate alınarak ilgili idarenin onayıyla belirlenir. Aynı madde eğimin saçak ucundan hesaplanacağını ve çatıların parapet üzerine oturtulamayacağını da hükme bağlar.
Çatının biçimi, binanın komşu binalarla ilişkisine göre varsayılır. Mahya yüksekliği 5,00 metreyi geçmemek kaydıyla:
- ayrık binalarda kırma çatı,
- ikili blok binalarda bloğuyla ortak kırma çatı,
- iki yandan bitişik binalarda ön ve arka cepheye akan beşik çatı kurulacağı varsayılır.

Projeyi çizdirmeden önce parselinizin imar durumunu ve plan notlarını belediyenizden öğrenin. Eğim kararını, idarenin onayına sunulacak projeye girmeden önce bu belgelerdeki koşullarla birlikte verin.
Örtü eğim kararını nasıl etkiler?
Yönetmelik eğimi, kullanılacak çatı malzemesini dikkate alarak belirletir. Bu yüzden eğim ile örtü aynı kararın iki parçasıdır ve proje çizilirken birlikte ele alınmalıdır.
Kumlu metal kiremitte levhaların kesimi, sabitlenmesi ve birbirinin üzerine bindiği örtüş mesafesi üretici talimatına göre yapılır. Kumlu metal kiremidi kendimiz ürettiğimiz için bu talimatları çatıda uygulayan da ürünü tanıyan kendi ekibimizdir. Levhalar üreticinin belirttiği yönde ve bindirme ölçüsünde yerleştirilir.
Örtünün altındaki katman da eğime göre seçilir. Kaplamanın hemen altına serilen su yalıtım örtüsü su sızıntısı riskini azaltır; çatı eğimine ve kaplamayla uyumuna göre belirlenir. Su yalıtım örtüsünün görevini malzemeleriyle birlikte ayrı bir yazıda anlattık.
Kar, yağış ve rüzgâr eğim kararını nasıl etkiler?
Yağış, suyun çatıdan ne kadar hızlı uzaklaşması gerektiğini; kar ve rüzgâr ise taşıyıcıya ve detaylara binen yükü belirler. Yağış miktarı yüksek bölgelerde suyun hızlı tahliyesini sağlayan bir eğim gerekir. Dere, oluk, iniş borusu, süzgeç ve çatı eğimi de birbiriyle uyumlu çalışmalıdır.
Kar yükü taşıyıcının hesabına girer. Kumlu metal kiremit, geleneksel seramik veya beton kiremitten hafiftir ve binaya düşük yük bindirir. Yine de hafif bir örtü taşıyıcının hesabını tek başına belirlemez; taşıyıcı kar, rüzgâr ve bakım yükleri de hesaba katılarak değerlendirilir.
Rüzgâr, çatının kenarlarında, köşelerinde ve saçak bölümlerinde yüksek emme kuvveti oluşturur. Levhayı taşıyıcıya bağlayan sabitleme ile mahya, saçak, oluk ve rüzgâr kenet detayları çatının su sızdırmazlığını belirler. Bu yüzden eğimi tek başına değil, bölgenin kar ve rüzgâr koşullarıyla birlikte ele alıyoruz.
Eğim arttıkça çatının metrekaresi ne kadar büyür?
Eğim arttıkça kaplanacak yüzey büyür, çünkü çatı metrekaresi binanın taban alanından değil, eğimli yüzeylerden hesaplanır. Bütün yüzeyleri aynı eğimde olan ve saçak taşmaları hariç 100 m² taban alanını örten bir çatıda %30 eğim yaklaşık 104 m², %45 eğim yaklaşık 110 m², %70 eğim yaklaşık 122 m² eğimli yüzey demektir.
Kırma çatıda her yüzey ayrı ölçülür ve sonuçlar toplanır. Örtünün bindirme payı ile kesim kayıpları da bu alana eklenir. Çok sayıda eğim, kırma ya da birleşim noktası ise kesim ve detaylandırma işini artırır; çatı fiyatını oluşturan kalemleri ayrı bir yazıda sıraladık.
Kumlu metal kiremit çatıda eğimi keşifte nasıl değerlendiriyoruz?
Eğimi keşifte, çatıyı yerinde görerek değerlendiriyoruz. Çatının eğimine, bulunduğu bölgenin kar yüküne ve rüzgâr koşullarına bakıyor, bu üç etkeni her projede ayrı ele alıyoruz. Keşfin ardından projeyi planlıyor, projenize uygun ürünü ve detay çözümlerini belirliyoruz.
Çatı eğimi tek başına seçilen bir sayı değil, örtüyle birlikte verilen bir karardır: kumlu metal kiremit çatılarda eğimi, kar yükünü ve bölgedeki rüzgâr koşullarını yerinde görmeden levhaların kesim, sabitleme ve örtüş detaylarına karar vermiyoruz.
SMK Çatı
Keşiften önce şu bilgileri hazırlayın:
- varsa yapının proje çizimleri ve çatı ölçüleri,
- parselinizin imar durumu ve plan notlarındaki çatı koşulları,
- çatı penceresi, baca ya da güneş paneli gibi çatıdan geçecek elemanlar,
- çatı yenileniyorsa eski kaplamanın türü ve bildiğiniz sızıntı noktaları.
Keşiften sonraki adımları, keşiften teslime montaj sürecimizi anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Beşik çatı için yönetmelikte sabit bir yüzde yoktur; eğimi, kullanılacak örtü, yörenin mimarisi ve iklim dikkate alınarak ilgili idare onaylar. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği beşik çatıyı iki yandan bitişik binalar için öngörür ve mahya yüksekliğini 5,00 metreyle sınırlar. Eğim saçak ucundan ölçülür; %33 eğim yaklaşık 18 dereceye karşılık gelir.
%33 eğim, her 1 metre yatay mesafede 33 santimetre yükselen bir çizgidir. Çizimde saçak ucundan yatay olarak 100 birim, bu noktadan dik olarak 33 birim işaretleyin ve uçları birleştirin. Bu çizgi yatayla yaklaşık 18,26 derecelik açı yapar. Saçaktan mahyaya 5 metre yatay mesafede yükseklik 1,65 metreye ulaşır.
Eğim değişikliği, yeni eğimin imar kurallarına uyması ve ilgili idarenin onayını alması gereken bir projedir. Kumlu metal kiremide geçilecek bir çatıda önce taşıyıcı elemanların durumunu, mevcut yalıtımı, su tahliye sistemini ve çatı eğimini birlikte inceliyoruz. Taşıyıcıda deformasyon varsa ek marangozluk ya da metal konstrüksiyon çalışması gerekebilir.
Çatınızın eğimi için keşfi nasıl isteyebilirsiniz?
Çatınızın eğimini ve örtü detaylarını keşifte birlikte netleştirelim. Kumlu metal kiremidi hem üretiyor hem uyguluyoruz; 50 yıl garantimiz üretimle birlikte uygulamayı da güvence altına alır. Antrasit, kahverengi, kiremit kırmızısı ve yeşil seçeneklerden oluşan kumlu metal kiremit renklerimizi inceleyebilirsiniz. Keşif ve teklif için +90 530 343 63 76 numaralı telefondan, smkmetaltile@gmail.com adresinden ya da iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Resmî Gazete, 3 Temmuz 2017, sayı 30113, madde 40 “Çatılar” (erişim: Kasım 2026)

